# Mix Design คอนกรีตที่ใช้หิน 3/4: สูตรและอัตราส่วนที่ใช้งานจริง

> Mix Design คอนกรีตที่ใช้หิน 3/4: สูตรและอัตราส่วนที่ใช้งานจริง

---

**Category:** บทความ

**Date:** 2026-10-14

**URL:** https://www.mineralconnext.com/th/news/articles/4af1c127-5fa3-4319-a11a-7157875c628a

---

**Mix Design คอนกรีตที่ใช้หิน 3/4: สูตรและอัตราส่วนที่ใช้งานจริง**
    



    
    
        สาเหตุหลักที่คอนกรีตหน้างานไม่ได้กำลังตามคาด มักมิได้เกิดจากตัวหิน
        แต่เกิดจากการผสมโดยประมาณโดยไม่เข้าใจหน้าที่ของแต่ละวัสดุ
        โดยเฉพาะ หิน 3/4 ซึ่งเป็นวัสดุชิ้นใหญ่ที่สุดและมีสัดส่วนมากที่สุดในสูตรผสม
        บทความนี้อธิบายหลักการออกแบบสูตรผสมคอนกรีตที่ใช้หิน 3/4 อย่างเข้าใจง่าย
        พร้อมสูตรตัวอย่างเพื่อใช้อ้างอิงในการทดลองผสมจริง
    

    
    
        **หลักการสำคัญที่ต้องจำ**
    

    
        ก่อนเข้าสู่รายละเอียดตัวเลข ขอย้ำหลักการพื้นฐานประการเดียว —
        อัตราส่วนน้ำต่อซีเมนต์ (Water-Cement Ratio หรือ W/C) ต้องคงที่
        ค่านี้เป็นตัวกำหนดกำลังอัดของคอนกรีตโดยตรง ยิ่ง W/C ต่ำยิ่งแข็งแรง
        หากเติมน้ำเพิ่มโดยไม่เพิ่มซีเมนต์ กำลังอัดจะลดลงทันที
        การเติมน้ำตามใจช่างระหว่างเทจึงเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของคอนกรีตคุณภาพต่ำเสมอมา
    



    
        บทบาทของหิน 3/4 ในสูตรผสมคือเป็นมวลรวมหยาบซึ่งเป็นโครงรับแรงหลัก
        โดยทั่วไปหินมีสัดส่วนมากที่สุดในสามวัสดุหลัก ราว 1,000–1,100 กิโลกรัมต่อคอนกรีตหนึ่งลูกบาศก์เมตร
        หรือคิดเป็นปริมาตรหินราว 0.8 ลูกบาศก์เมตร
        ดังนั้นคุณภาพและความชื้นของหินจึงส่งผลต่อสูตรผสมทั้งระบบ
        หินที่แช่น้ำมาเป็นเวลานานมีน้ำส่วนเกินปนมาโดยไม่แสดงในสูตร
        ทำให้ W/C จริงสูงขึ้นโดยไม่รู้ตัว
    



    
    
        **สูตรตัวอย่างต่อ 1 ลูกบาศก์เมตร**
    

    
        ขอย้ำว่าตัวเลขต่อไปนี้เป็น เพียงค่าอ้างอิง สำหรับคอนกรีตกำลังอัดปานกลาง
        ค่าจริงต้องปรับตามวัสดุจริงและกำลังที่ต้องการ
        โดยควรทดลองผสม (Trial Mix) ก่อนเสมอ
    



    
        - **ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์:** ประมาณ 320 กก.

        - **ทราย (มวลรวมละเอียด):** ประมาณ 720 กก.

        - **หิน 3/4 (มวลรวมหยาบ):** ประมาณ 1,080 กก.

        - **น้ำ:** ประมาณ 190 ลิตร

        - **สารลดน้ำ (Plasticizer):** ตามคำแนะนำของผู้ผลิต
    



    
        จากตัวเลขนี้ W/C จะอยู่ที่ประมาณ 0.55–0.60 ซึ่งเหมาะกับงานทั่วไป
        หากต้องการกำลังสูงขึ้น ให้ลด W/C ลงและเพิ่มสารลดน้ำเพื่อรักษาความข้นไว้ มิใช่เติมน้ำ
        ทั้งนี้ หากใช้ทราย M-Sand ร่วมด้วย อาจต้องปรับซีเมนต์หรือสารลดน้ำเล็กน้อย
        เนื่องจากทรายผลิตมีผิวเม็ดขรุขระจึงต้องการน้ำมากขึ้นราว 15–20%
    



    
    
        **สูตร 1 : 2 : 4 ใช้ได้จริงหรือไม่**
    

    
        สูตรมาตรฐานเดิม 1 : 2 : 4 (ซีเมนต์ : ทราย : หิน โดยปริมาตร)
        เป็นสูตรที่ใช้กันมายาวนานในงานก่อสร้างทั่วไป
        และให้กำลังอัดราว 210 ksc เมื่อควบคุม W/C ได้ถูกต้อง
        สูตรนี้ยังใช้ได้จริงสำหรับงานทั่วไปที่ไม่ได้กำหนดกำลังเฉพาะ
        อย่างไรก็ตาม สำหรับงานโครงสร้างที่กำหนดกำลังชัดเจน
        การออกแบบสูตรแบบ Weight Batch ตามน้ำหนักดังตัวอย่างข้างต้น
        ให้ผลแม่นยำและควบคุมได้มากกว่าการกะปริมาตรหลายเท่า
        เพราะความชื้นของทรายและหินแต่ละวันไม่เท่ากัน
        การกะปริมาตรด้วยถัง (Bucket) จึงสะสมความคลาดเคลื่อนได้ง่าย
    



    
    
        **ขั้นตอนทดลองผสม (Trial Mix) ที่จำเป็นต้องดำเนินการ**
    

    
        - เริ่มจากสูตรอ้างอิง แล้วคำนวณปริมาณวัสดุตามปริมาตรที่ต้องการจริง

        - ทดลองผสมเป็นก้อนเล็กก่อน สังเกตค่าความข้น (Slump) และลักษณะการไหลตัวของคอนกรีต

        - หากแห้งเกินไป มิควรเติมน้ำทันที — ให้ปรับเพิ่มสารลดน้ำเป็นอันดับแรก

        - เทใส่แบบทดสอบ บ่ม 7 และ 28 วัน แล้วทดสอบกำลังอัดจริงที่ห้องปฏิบัติการ

        - ปรับสูตรตามผลทดสอบจริงจนได้กำลังตามที่ต้องการ
    



    
        ขอย้ำ — มิควรนำสูตรตัวเลขใด ๆ ไปใช้โดยไม่ทดลองผสมจริง
        เพราะวัสดุแต่ละล็อตต่างกันเล็กน้อย
        สูตรที่ดีต้องมาจากการทดลองของผู้ใช้เอง มิใช่จากตำราเพียงอย่างเดียว
    



    
    
        **การเลือก W/C ตามกำลังที่ต้องการ**
    

    
        กำลังอัดที่ต้องการเป็นตัวกำหนดค่า W/C ยิ่งต้องการกำลังสูง ยิ่งต้องลด W/C ลง
        ขอยกตัวอย่างช่วงค่าโดยประมาณดังนี้ (ค่าจริงต้องยืนยันด้วยการทดลองผสม)
    



    
        - **กำลังอัด ~210 ksc:** W/C ประมาณ 0.60–0.65 (งานทั่วไป พื้น รั้ว)

        - **กำลังอัด ~240 ksc:** W/C ประมาณ 0.55–0.60 (งานบ้านทั่วไป)

        - **กำลังอัด ~280 ksc ขึ้นไป:** W/C ประมาณ 0.45–0.50 (งานโครงสร้าง ต้องใช้สารลดน้ำ)
    



    
        เมื่อลด W/C ลง คอนกรีตจะแข็งแรงขึ้นแต่ก็ข้นและเทยากขึ้นด้วย
        จึงจำเป็นต้องอาศัยสารลดน้ำแทนการเติมน้ำ
        นี่คือเหตุผลที่โรงคอนกรีตผสมเสร็จและโรงงานสำเร็จรูปทุกแห่งใช้สารลดน้ำควบคู่กับหิน 3/4 เป็นมาตรฐาน
    



    
    
        **ค่า Slump คืออะไร และสำคัญอย่างไร**
    

    
        Slump เป็นค่าที่บอกว่าคอนกรีตข้นหรือหลวมเพียงใด
        วัดโดยเทคอนกรีตลงกรวยทดสอบแล้วยกขึ้น เพื่อดูว่าคอนกรีตยุบตัวลงกี่เซนติเมตร
        ค่าที่ใช้ทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 7.5–15 เซนติเมตร แล้วแต่ชนิดงาน
        งานที่เทผ่านปั๊มต้องการค่าสูงกว่างานเทลงแบบทั่วไป
        เมื่อทดลองผสมควรบันทึกค่า Slump ทุกครั้ง
        เพราะเป็นตัวบ่งบอกความสม่ำเสมอของสูตรระหว่างรอบผสมในทางปฏิบัติ
    



    
    
        **คำถามที่พบบ่อย**
    

    **คอนกรีต 1 ลูกบาศก์เมตร ใช้หิน 3/4 กี่คิว?**



    
        โดยประมาณ 0.8 ลูกบาศก์เมตรของหินต่อคอนกรีต 1 ลูกบาศก์เมตร
        หรือหนักราว 1,000–1,100 กิโลกรัม ตัวเลขจริงขึ้นอยู่กับสูตรผสมที่ออกแบบ
    



    **สูตร 1 : 2 : 4 ใช้กับหิน 3/4 ได้หรือไม่?**



    
        ได้ สูตรนี้คำนวณมาบนฐานของหินขนาด 3/4 นิ้วอยู่แล้ว
        ให้กำลังราว 210 ksc เมื่อควบคุม W/C ได้ถูกต้อง
        เหมาะกับงานทั่วไปที่ไม่กำหนดกำลังเฉพาะ
    



    **หินเปียกฝนตกค้างบนกอง ต้องปรับสูตรอย่างไร?**



    
        ต้องลดน้ำที่เติมลงตามความชื้นส่วนเกินของหินจริง เพื่อรักษา W/C ให้คงที่
        ในงานที่ควบคุมเข้มงวดจะมีการวัดความชื้นของมวลรวมก่อนผสมทุกวัน
    



    
    
        **บทส่งท้าย**
    

    
        Mix Design ที่ใช้หิน 3/4 มิใช่เรื่องยาก
        เมื่อเข้าใจว่าหินคือโครงรับแรงหลักที่มีสัดส่วนมากที่สุดในสูตร
        และยึดหลัก W/C คงที่เป็นแกนกลาง
        ส่วนที่เหลือคือการชั่งตวงด้วยน้ำหนักแทนการกะปริมาตร
        และทดลองผสมจริงก่อนใช้งานเต็มรูปแบบ
        ดำเนินการเช่นนี้แล้ว ลูกค้าจะได้ทั้งกำลังที่แข็งแรงตามการออกแบบและต้นทุนวัสดุที่ควบคุมได้พร้อมกัน
    



    
        **Mineral Connext — ผู้นำด้านธุรกิจ หิน ทราย แร่ และโซลูชั่นการจัดการเหมืองครอบคลุมทุกขั้นตอน**
    

    
        เว็บไซต์: [www.mineralconnext.com](https://www.mineralconnext.com)

        อีเมล: [pataporr@scg.com](mailto:pataporr@scg.com)

        สนใจสินค้าหิน ทราย M-Sand

        โทรศัพท์: 089-200-7412

        สนใจสินค้าผลิตภัณฑ์แร่และโซลูชั่น

        โทรศัพท์: 063-227-9476

---

*Source: [Mineral Connext](https://www.mineralconnext.com) — Thailand's premier integrated mineral solutions provider.*